अधिकारको माग कि साम्प्रदायिकता

January 11, 2007 at 9:21 am 2 comments

 अधिकारको माग कि साम्प्रदायिकता

केन्द्रिकृत सामन्ति राज्य स्थापना भएपछि तराई देखि पहाड सम्मका आदिवासीहरु सिमान्तकृत हुँदै गएको कुरा कटु यथार्थ हो । त्यसैको जगमा जातीय अन्तरविरोध पनि तिब्र हुँदै गएको पनि कसैबाट छिपेको कुरा हैन । २३८ बर्ष अघिसम्म आदिम साम्यवादी परम्परामा चलेका आदिवासीहरुलाई केन्द्रिय सामन्ति राज्यसत्ता लादेपछि उनीहरु क्रमस: समाजमा हरेक दृष्टिकोणले पछौटे हुँदै गए र समाजमा सत्ता, शक्ति र अर्थतन्त्रको लगाम एउटा खास जातीमा केन्द्रित हुन पुग्यो । यस पृष्ठभुमिलाई हेर्दा अहिले उठेका जातीय अधिकारका कुरा जायज छन् र राज्यलाई हरेक जातीको अधिकार सुरक्षित हुनेगरी पुनर्संरचना गर्नै पर्छ । यो शान्तिको पहिलो सर्त हो ।

तर यो भन्दैमा हरेक किसिमको जातीय सवाल जायज हुन्छ भन्नु मुर्खता हो । इतिहासमा कुनै भु-भागमा कुनै एक वा स्व भन्दा बढि जातीको सम्पूर्ण अधिपत्य कायम रहने वा सम्पूर्ण जातीहरु शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व सहित सामुहिक अधिपत्यमा रहने कुराका थुप्रै उदाहरण भेटिन्छन् । मानव समुदाय यस्तो प्राणी हो जो कहिले पनि सदाका लागि एउटा निश्चित इलाकामा स्थिर भएर बस्न सक्दैन । त्यसकरण निश्चित-निश्चित काल खण्डमा प्राकृतिक साधन श्रोत र अधिकारको पुनर्वितरण हुनु अनिवार्य हुन जान्छ । यो वितरण भनेको कुनै सम्बन्धित भु-भागको तत्कालिन जातीय अवस्थिति का साथसाथै निकट इतिहासको जातीय बनोट र साधन श्रोत माथिको कुन कुन जातीको अधिपत्य थियो र को को त्यस अधिपत्यबाट बन्चित रह्यो भन्ने आधारमा गरिन्छ । यसको मतलव एउटा ऐतिहासिक विन्दुमा विकास भएको नयाँ आधारमा नयाँ एकता कायम हुनु अनिवार्य हुन्छ न कि पुरानो इतिहासलाई पुनरावृत्ति गर्ने हो ।

सर्बहारा मुक्तिको कसम खाएर कुनै समय माओवादी आन्दोलनमा सहभागी भएका जयकृष्ण गोइत अहिले उनकै शब्दमा तराईको जनतालाई मुक्त गराउने उद्देश्यले हतियार चलाईरहेका छन् । कुनै समय मार्क्सवाद-लेनिनवाद-माओवादलाई आफ्नो आदर्श र मार्गदर्शक सिद्धान्त मान्ने उनी जातीय र अझ भनौँ साम्प्रदायीक मुद्दा लिएर अघि बढेका छन् ।

गोइतहरु भन्छन् तराई छुट्टै राज्य हुनु पर्छ । तराई त्यहाँ रहेका मधेसीहरुको हो अरु पहाडियाहरुको यसमा कुनै अधिकार छैन । यो झट्ट हेर्दा जायज पनि लाग्छ । ऐतिहासिक रुपले हेर्दा तराई थारु, मैथिली, भोजपुरी, अवधी, सतार, राजवंशी, झाँगड, चमार, दुसाद आदी विभिन्न जाती र भाषाभासीले बसोवास गरेको थलो हो र केन्द्रिकृत राज्यसत्ता अन्तर्गत यिनीहरु पिल्सिएका पनि हुन् । तर २३८ वर्षको अवधिमा र अझ १५० वर्षको अवधिमा तराईमा पहाडबाट वसोवास गर्ने क्रम तिव्र हुन गयो । तराईबाट मात्र होइन भरतका सिमा क्षेत्रका भु-भागबाट पनि हजारौँ को संख्यामा आवादी भएको कुरामा सायद विमति नहोला । पहाडि मुलका जनता र इतिहासको कुनै कालखण्डमा भारतीय सिमा क्षेत्रबाट तराई क्षेत्रमा प्रवेश गरेका जनता १२-१३ पुस्ता देखि वा ६-७ पुस्ता सम्म तराईमा वसोवास गर्दै आएका छन् र तिनले त्यहाँको जमिनमा रगत र पसिना बगाएका छन् अनि त्यहाँको प्राकृतिक साधन-श्रोतलाई रुपान्तरण गर्नमा ठूलो भुमिका निभाएका छन् । त्यसकारण गोइतहरुलाई ती लाखौँ जनतामाथी साम्प्रदायिक हिंसा लाद्ने कुनै अधिकार छैन । हो तराईमा आवादी हुने क्रममा सबभन्दा बढि त्यहाँका आदीवासीहरु उत्पिडनमा परे र यसको मुल्य अब हामी सबैले चुकाउनु पर्छ । तर वर्षौँ देखि तराईलाई जीवनको आधार बनाएर बसेका जनता माथि अर्को उत्पिडन लाद्ने अधिकार कसैलाई छैन ।

२३८ वर्षदेखिको खस साम्प्रदायिक उत्पिडनको कारणले मधेश मात्र होइन पहाडका विभिन्न आदीवासी जनजातीहरु पनि पछाडि पर्न गएका छन् । यहि उत्पिडनका कारणले समय समयमा जातीहरु बिच तनाव पनि हुँदै आएको छ । राणा शासनको अन्त्य भएपछि पुर्वमा याकथुम्बाहरुले विद्रोह गर्न खोजेको र तत्कालिन सरकारले यसलाई दवाएको कुरा इतिहासमा ताजै छ । कुनै समयमा गोपाल खुम्वुले पनि खुम्वु क्षेत्रलाई मुक्त गर्ने विशुद्ध जातीय माग लिएर हतियार उठएका थिए तर पछि उनी माओवादी पार्टिमा समाहित भए । गोपाल खुम्वुकै शब्दमा उनी पहिले अंशलाई समाएर हिँडेका थिए तर अहिले सम्पूर्णलाई समाएका छन् । यो उनको इमान्दार निर्णय हो किनकि विशुद्ध जातीय मुद्दाले द्वन्द मात्र बढाउँछ । तर यसरी हेर्दा जयकृष्ण गोइत सम्पूर्णलाई छोडेर अंशलाई समाउन पुगेका छन् । यो उनको आक्रोसपूर्ण निर्णय मात्र भन्न सकिन्न यहाँ उहि पुरानो प्रतिक्रियावादी वर्गको साथै विस्तारवादीहरुको स्वार्थले काम गरेको बुझ्न गाह्रो नपर्ला ।

सामन्ति राज्यको उत्पिडनले गर्दा मधेशीहरु आफ्नै देशमा विदेशीको रुपमा रहेको कुरा सत्य हो । काठमाडौँ केन्द्रित राज्यले उनीहरुलाई दोश्रो दर्जाको नागरिकको ब्यवहार गर्र्यो र कतिपय अवस्थामा तराईको वास्तविकतासँग कहिले पनि परिचित नभएका हुनेखाने वर्गले मधेशी प्रति हेपाहा ब्यवहार गर्र्यो र यसलाई अब अन्त गर्ने एक मात्र उपाय भनेको मधेशका जनताको शासनको अधिकारको सुनिश्चित गर्नु हो । तर यस तथ्यलाई बङ्ग्याएर देशलाई साम्प्रदायीक हिँसामा होमेर आफ्नो राज कायम राख्ने दरवारको उक्साहटमा अनि भारतीय विस्तारवादको आडमा नेपाललाई विखण्डन गर्ने उद्देश्यवाट परिचालित गोइतहरुलाई मधेशका जनताले समयमा नै चिन्नु जरुरी छ ।

मधेशका जनता गोइतले दावी गरेजस्तो (वा गर्न खोजे जस्तो) एउटा जातीको रुपमा रहेको छैन । यहाँका थारुहरु द्रविड परिवार र तिव्बति परिवारको मिश्रण हो भन्ने कुरा मानव शास्त्रीको ठहराई छ । अनि अन्य कतिपय आर्य मुलका , द्रविड मुलका जातीहरु पनि सायद गोइतको नश्ल भन्दा धेरै हजार वर्ष पहिले वसोवास गरेका जातीहरु मिलेर तराई बनेको छ । थारुहरु तिब्बती परिवारबाट उद्भव भएका हुन् त्यसो भए गोइतलाई त्यहाँका आर्यहरुले किन नलखेट्ने ? अझ भनौँ सम्पूर्ण मानव जाती नै अफ्रिकाको जङ्गलवाट उद्भव भएको हो । त्यसो भए हामी सबै अफ्रिकाको जङ्गलमा फर्कन सम्भव छ त ? छैन ।

तराईमा चमार, दुसाद, मुसहर, डोम, सत्तार जातीहरु सबभन्दा पिछोडिएका जात-जाती हुन् र ती तराईका कथित उच्चजातकाहरुबाट थिचोमिचोमा परेका छन् । के गोइतको कथित स्वतन्त्र तराईले यी सम्पूर्ण जातलाई अधिकार दिन सक्छ ? अनि तराईमा रहेका अल्पसंख्यक मुसलमानलाई तिमीहरुको पनि तराईमा हक छैन भनेर लखेट्ने ? त्यसोभए नेपालका अन्य पहाडि शहरबजारमा बस्दै आएका मधेशीहरुलाई के गर्नै नि ? यो हिँसा बढाउने कुरा होइन ?

गोइतहरु किन यस्तो अराजक गतिविधि गरिराखेका छन् त ? यसको सहज जवाफ छ । कुनै समय वर्गीय मुक्तिको कसम खाएर हिँडेका गोइत माओवादी पार्टीमा मधेशीप्रति भेदभावपूर्ण व्यवहार भएको आरोप लगाउँथे । यदि त्यस्तो हो भने उनले अर्को माकर्सवादी पार्टी खोलेर विद्रोहलाई सङ्गठित गर्न सक्थे । तर उनी साम्प्रदायीक मुद्दालाई उठाएर प्रारम्भिक समयमा दरवारको संरक्षणमा माओवादी कार्यकर्ताको सुराकि गर्ने र सेनालाई सेल्टर देखाउँदै हिड्ने काममा तल्लिन थिए भन्ने कुरा माओवादीवाट, र यदाकदाका स्थानिय घटनाहरुको आधारमा पनि धेरैले भन्ने गर्छन् । र अहिले फरि मुखले शाह राजाहरुको विरोध गरेजस्तो गरेर अनि पहाडि मुलका जनतालाई नेपाली र मधेशीलाई गैह्र नेपाली भनेर तिनै सामन्तहरुको इसारामा साम्प्रदायीकता फैलाउन तल्लिन् छन् । यो उनको नैतिक र साँस्कृतिक दरिद्रता बाहेक केहि पनि होइन । समय आएपछि मधेशी जनताले उनलाई उचित दण्ड दिनेछन् ।

नेपाल यस्तो देश हो जहाँ जातीय सवाल अत्यन्त जटिल छ । यसलाई सम्बोधन गर्न मण्डले राष्ट्रवादले जस्तो एक भाषा एक भेषको राग अलप्ने हो भने नेपाल भिषण जातीय युद्धमा धकेलिने संकेतहरु देखिन थालेका छन् । त्यसकारण अब नयाँ नेपाल बनाउन एक कुसल शिल्पिको आवश्यकता छ । तर जनआन्दोलन-२ पछि स्थापित भएको सरकारमा उहि पुराना भ्रष्ट र यथास्थितिवादी अझ भनौँ सामन्ति सोचका ब्यक्तिहरुको हालिमुहालि कायम रहेकाले राज्य संरचनामा क्रान्ति हुन समस्या उत्पन्न भएको छ । अब राज्यलाई कसरी समतामुलक र न्यायपूर्ण बनाउने भन्ने कुरा बाबुराम, नरहरी, झलनाथहरु जस्ता क्रन्तिकारी गणतन्त्रवादी नेता देखि लिएर मातृका, हृदयश तृपाठि, देव गुरुङ् लगायत मधेशी तथा जनजाती नेताहरुको हातमा छ । यिनीहरुको सफलता वा असफलतामा नै नेपालको भविष्य अडेको छ । यिनले कुसल कलाकारीता देखाउन सकेमा सामन्ति दरवार सँगै गोइतहरु जस्ता कसिँगर पनि बढारिएर जाने छन् होइन भने साम्प्रदायीक हिँसा र विखण्डन अनिवार्य छ ।

source::http://sunaulobihani.blogspot.com/2007/01/blog-post.html

Advertisements

Entry filed under: Articles.

Interview with Sarita Giri JTMM, CA Elections and Restructuring of Nepal

2 Comments Add your own

  • 1. ajeet aman verma  |  January 11, 2007 at 1:00 pm

    In some manner this article has raise some issues raising around madhesh. But it is totaly influnced by racial and unitary thought ot socalled civillian of Nepal.
    We should not forget Madhesh doesn’t want a racial reconciliation but regional welfare. You can not compare discremination on Madhesh with racial or linguistic discremination. It is totaly regional issue and should be solved considering this matter.
    Traditional approch can’t justify it in the real and stable way. How u can compare Mahila janjati dalit with Madheshi. how u can ignore the ground reality of Madhesh. Mahila,janjati, dalit all r part in itself.
    Please review history before writing anything on madhesh. Neither the youth of Madhesh can’t hold for u.
    I don’t know who r u ? and don’t think I blindly support Goit but our moral support is with him.
    jai Madhesh

  • 2. Sambhu Sah  |  January 11, 2007 at 2:27 pm

    In the first paragraph it seems quite liberal to all the discriminated indeginous people supposed to get the right after the feudal state based on language, culture and tradition.
    But since the second paragraph it seems to continue the same trend operated by Mr. Prithivi Narayan Shah. I suggest the writer, whoever he is to please go back to “History of Mithila” and the “Hidden history of Nepal before unification and after unification”. What about Tirhut kingdom and the “Great Tirhut armies” that defeated the P.N.Shah and finally cheated, so where are these Tirhut armies in history of Nepal, so how the hell are you talking about madhesis migrating from open border of india 6-10 ancestors back. I think you belong to Either the Khas (Pahadi Brahmin and Chetri), who it self belong to Kahsmir (Now Kashmir) 500-600 years back or their sucher (Broker-Dalal) in the name of Madhesi.
    And talking about Prachanda Ji, i respect him because atleast he has helped the Madhesis to raise the weapon(Lead by Goit ji). But since his last speech about posting police office in terai region first, isn’t it controversial knowing the fact about the accident of Nepalgunj where only Madhesis were looted and shooted taking the control of Administration, police and army. So where has the communism and Marxism gone?

    In any government sector can someone show me the number of Madhesi people involed and in 1% also thers is threat going on to make the madhesi leave the job such as “coca-cola” company, let’s ignore the number in Nepal army and police force, so are we the people residing in Nepal?

    In my view i think government is forcing the rest of madhesi Youth to raise the weapon and join Goit ji and Jwala ji, i really respect these men who have come up as “bright heroes” in the name of Madhesi.

    And regarding the Tharu community how can you say that they belong to Tibetan race, can any body guess that these community belonging can survive the humid and high temperature Terai so i request the tharu community people to be aware of this kind of statement, please remember the condition of Tharu in Banke, BArdiaand ….. districts . Still the policy “Divide and conquer” is applied by the Maost also to break Madhes and rule them.

    So how can one blame “Goit ji” of sitting on the lap of Royal family. so i request the madhesi youth to please be aware of these kind of post in madhesi.wordpress.

    I strongly appeal to those friends who are out of country and out of Terai to please support these heroes “JTTM” by some economic and moral support. Now the time has come to fight for the right of Madhesis to conserve our land, culture and language.

    Jai Madhes and Madhesis

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Celebration of 1,00,000

Madhesi Voice

United We Celebrate

People Celebrating faguwa (Holi), with the fun of music, quite popular among Terai people. Holi is celebrated each year on the eve of falgun purnima Faguwa (Holi) Celebration

Past Posts

Archives

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 48 other followers


%d bloggers like this: